Ile razy zdarzy\u0142o si\u0119 wam s\u0142ysze\u0107 o \u201ezagranicznych mediach\u201d komentuj\u0105cych wydarzenia w Polsce? Jak cz\u0119sto spotykacie si\u0119 w prasie lub na portalach ze stwierdzeniami: \u201eThe Guardian twierdzi\u201d, \u201ejak pisze New York Times\u201d, \u201ezdaniem Die Welt\u201d. Mo\u017ce dla odmiany zamiast na tytu\u0142y, warto spojrze\u0107 na nazwiska dziennikarzy?<\/strong><\/p>\n S\u0105dz\u0105c po liczbie cytowa\u0144, \u015bwiat \u017cyje naszymi bol\u0105czkami. Martwi si\u0119 o los homoseksualnej mniejszo\u015bci nad Wis\u0142\u0105, niepokoi populizmem Kaczy\u0144skiego, za\u0142amuje r\u0119ce nad ksenofobicznym Ko\u015bcio\u0142em, wydarzenia po katastrofie smole\u0144skiej nazywa psychodram\u0105. Brzmi dziwnie znajomo? Nie przez przypadek. Zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych komentarzy pisz\u0105 bowiem Polacy, cz\u0119sto siedz\u0105c w redakcjach swoich macierzystych medi\u00f3w w Warszawie. A stamt\u0105d felietony\u00a0zataczaj\u0105c ko\u0142o, wracaj\u0105 na ich \u0142amy, ju\u017c jako \u201eopiniotw\u00f3rczy g\u0142os z Zachodu\u201d. <\/strong>Wyj\u0105tki nie potwierdzaj\u0105 regu\u0142y? \u201eTo jest regu\u0142a\u201d \u2013 zwraca uwag\u0119 na problem portal \u201e\u017belazna Logika<\/a>\u201d, kt\u00f3ry wyspecjalizowa\u0142 si\u0119 w \u015bledzeniu podobnych komentarzy oraz identyfikowaniu ich autor\u00f3w. \u201eNasz\u0105 rol\u0105, czyli wszystkich \u015bwiadomych tej metody ludzi, jest pokazanie mechanizm\u00f3w tworzenia \u2018opinii zagranicznych medi\u00f3w\u2019. Wnioski pozostawiamy do wyci\u0105gni\u0119cia samemu\u201d \u2013 m\u00f3wi w rozmowie ze mn\u0105 \u201e\u017belazna Logika\u201d.<\/p>\n Przyznam szczerze, gdy po raz pierwszy dowiedzia\u0142em si\u0119 o \u201eprodukowaniu\u201d tzw. \u201eech zza granicy\u201d na zam\u00f3wienie polskich medi\u00f3w, podszed\u0142em do sprawy bardzo sceptycznie. Temat z daleka wygl\u0105da\u0142 na teori\u0119 spiskow\u0105, a jak to z teoriami spiskowymi bywa, diabe\u0142 tkwi w szczeg\u00f3\u0142ach. Ku mojemu zaskoczeniu, im bardziej przygl\u0105da\u0142em si\u0119 sprawie, tym bardziej szczeg\u00f3\u0142y zaczyna\u0142y si\u0119 uk\u0142ada\u0107 w zadziwiaj\u0105co sp\u00f3jn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Czy to mo\u017cliwe, aby najbardziej presti\u017cowy ameryka\u0144ski dziennik interesowa\u0142 si\u0119 losami t\u0119czy na Placu Zbawiciela?<\/strong> Jakim cudem we Francji kto\u015b jakby jednym g\u0142osem z \u201eGazet\u0105 Wyborcz\u0105\u201d\u00a0relacjonuje posmole\u0144skie rozczarowanie stanem pa\u0144stwa? Jak to si\u0119 dzieje, \u017ce \u201eDie Welt\u201d, niemal natychmiast po dosy\u0107 niszowej sprawie \u201ebiblijnego \u015blubowania\u201d cz\u0119\u015bci polskich lekarzy, z pozycji lewicowych krytycznie komentuje ca\u0142y pomys\u0142?<\/p>\n W swojej ksi\u0105\u017cce z 2004 r. pt. \u201eNie tylko Fakty\u201d, Tomasz Lis napisa\u0142 ciekawy fragment, kt\u00f3ry wiele w tej sprawie wyja\u015bnia: \u00a0\u201eKa\u017cdy korespondent wie, jak bardzo syzyfowe jest przekonanie koleg\u00f3w (..), \u017ce guzik kogokolwiek w Ameryce obchodzi to co jest dla nich najwa\u017cniejsz\u0105 spraw\u0105 na \u015bwiecie. (..) w Waszyngtonie mo\u017cna znale\u017a\u0107 co najwy\u017cej agencyjne strz\u0119py. Autorami strz\u0119p\u00f3w zwykle s\u0105 dziennikarze agencji AP czy UPI, zwykle koledzy moich kole\u017canek czy koleg\u00f3w, kt\u00f3rzy poprosili mnie o echa. Ich depesze s\u0105 pisane z tego samego Sejmu czy URM-u (\u2026). Depesze agencji zachodnich nie s\u0105 wi\u0119c ani na jot\u0119 wi\u0119cej warte ni\u017c to, co ka\u017cdy mo\u017ce przeczyta\u0107 w \u2018Wyborczej\u2019 czy w \u2018Rzeczpospolitej\u2019<\/strong> ale (..) po drodze z Warszawy do Waszyngtonu i z powrotem zamieniaj\u0105 si\u0119 w echa\u201d.<\/p>\n Czy mechanizm ten dzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c dzisiaj? Oczywi\u015bcie, ale w mi\u0119dzyczasie \u201estrz\u0119pki\u201d informacji \u00a0zamieni\u0142y si\u0119 w ca\u0142e artyku\u0142y, kt\u00f3re mo\u017cna dowolnie cytowa\u0107, wycina\u0107 i podawa\u0107 jako wz\u00f3r komplementarno\u015bci pogl\u0105d\u00f3w danej redakcji z \u201eopiniotw\u00f3rczym zagranicznym medium\u201d.<\/p>\n